|
|
کدخبر: ۱۰۴۷۵۷

خانه های تاریخی بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی هر منطقه ای است

به گزارشامیدبه نقل از مهر، در سال ۱۳۵۰ هجری قمری مصادف با ۱۳۰۹ هجری شمسی معمار حاج محمدعلی معماری به خواست حسین قلی صادقی خانه ای را در مرکز شهر اردبیل به مساحت هزار و ۳۰۳ متر مربع احداثکرد که نه تنها در شیوه معماری و ساخت بلکه در استقامت زبانزد مردم شهر شد.

خانه ای که در پهلوی اول به تنها خانه کوشک مانند اردبیل شهره شد و تا مدت ها بخشی از تاریخ جامعه شناسی و مردم شناسی این شهر را در خود ساکن کرد.

حسین قلی صادقی که نزد برخی از شهروندان با نام فامیلی صادقین شناخته می شود پس از مدتی حیات در این خانه ترک منزل کرده و خانه را ابتدا به بهداری و سپس به بانک ملی اجاره داد.

وقتی پای ساواک به خانه باز شد

به لحاظ قرار گرفتن در بخش مرکزی حیاط – باغ این خانه حالت کوشک مانند دارد. اختلاف سطح بین سمت شمالی و جنوبی معادل گام های ۹ پله، موجب شده که نمای جنوبی یک طبقه و شمالی دو طبقه به نظر برسد. این خانه کوشک که پلان مستطیلی دارد با هره چینی آجری دوال بندی و طرح و نقوش هندسی در نما، تزیین شده است.

به دلیل همین ویژگی طبقه اول از یکسو به مانند زیر زمین و از سوی دیگر خانه به مانند طبقه همکف شناخته می شود.

وقتی بانک ملی اجاره خانه را به سازمان امنیت یا ساواک سابق واگذار می کرد، به عقیده برخی همسایه ها این ویژگی مورد استفاده ساواک برای شکنجه زندانیان بود.

بطوریکه یکی از همسایه های این خانه تاریخی به یاد دارد که زندانیانی به این خانه آورده شده و تا مدت ها در همان جا حبس می شده اند و تاکید داشت که به دلیل نوع ساختمان این خانه و معماری ویژه آن؛ صدای شکنجه به گوش نمی رسید.

آجر و خاکی که زلزله را رسوا کرد

رئیس هیات مدیره موسسه مطالعات و تدوین تاریخ اردبیل ویژگی منحصر به فرد این خانه را استقامت آن می داند و یادآور می شود که اساس این خانه از آجر و خاک بوده و در ساخت آن از سیمان استفاده نشده و در مقایسه با خانه های تاریخی اردبیل جزو نمونه های منحصر به فرد محسوب می شود.

محمود محمد هدایتی با اشاره به معماری اصیل و قدرت بنا با وجود گذشت ۱۰۰ سال از قدمت آن افزود: این خانه در طول عمر نزدیک به یک قرن خود حتی زلزله شش ریشتری اردبیل را پشت سر گذاشت.

وی در بیان تاریخ شیرین و تلخ این خانه ارزشمند که پس از واگذاری به حوزه هنری به مکانی برای هنرمندان استان تبدیل شده است، تصریح کرد: بعد از حضور موقت سازمان امنیت این خانه در اختیار خانواده مناف زاده قرار می گیرد.

دعوای همسایه بهانه ثبت ملی

وی تاکید کرد: در سال ۱۳۵۴ هجری شمسی خانواده مناف زاده در این خانه تاریخی ساکن می شود و مناف زاده ها این خانه را از صادقی که در واقع پدر زن یکی از برادرانشان بود، خریداری می کنند.

در عین حال اختلاف نظر با همسایه در خصوص مالکیت و بهسازی خانه بهانه ای می شود تا در غفلت میراثفرهنگی، مناف زاده ها این خانه را با هدف حفظ از تغییرات احتمالی به ثبت ملی برسانند.

این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ با شماره ۷۴۰۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده و در نهایت در سال ۸۲ به قیمت نازلی به حوزه هنری استان فروخته می شود.

خانه مناف زاده نیازمند توجه

خانه مناف زاده هم اکنون در اختیار حوزه هنری اردبیل قرار داد. با وجود اینکه به نظر می رسید ثبت ملی این اثر تاریخی بتواند شدت گزندهای مختلف به آن را به حداقل برساند در مقایسه با وضعیت این ساختمان در ۱۰ سال اخیر نتایج مثبتی حاصل نمی شود.

یک کارشناسمیراثفرهنگیمعتقد است واگذاری خانه های تاریخی به دستگاه اداری و تغییر کاربری به استفاده اداری موجب تخریب جدی ساختمان و از بین رفتن اثر تاریخی می شود.

فاطمه خداپناه تاکید کرد: تاثیری که این تغییر کاربری برای خانه مناف زاده به همراه داشته در طول دهه های قبلی حیات این خانه تجربه نشده است.

وی با بیان اینکه زمانی در این خانه درختان متعدد و بالغ بر هزاران شاخه گل لاله پرورش داده می شد، ادامه داد: با این وجود دستگاه اداری بعد از سکونت پوشش گیاهی هر دو حیاط اصلی و خلوت خانه را به حداقل رساند.

این کارشناس خانه های تاریخی افزود: علاوه بر این تغییر در معماری داخلی ساختمان و مناسب سازی برای استفاده اداری، حجم قابل توجه مراجعه ارباب رجوع و احتیاط حداقلی در نگهداری یکی از شاخص ترین آثار تاریخی اردبیل موجب شده خانه مناف زاده با صدمات جبران ناپذیری مواجه شود.

تغییر کاربری خانه های تاریخی یکی پس از دیگری

این اظهارات درحالی قابل تامل می شود که پس از گذشت ۱۰ سال از سکونت حوزه هنری، این نهاد به بهانه قدمت، عدم امکان مرمت و غیرقابل سکونت بودن؛ این خانه را ترک و در ساختمان جدید اسکان یافت.

بطوریکه طی سال های گذشته مدیر کل حوزه هنری استان اردبیل بارها خواستار تکمیل مجتمع هنرهای دینی استان – که بالغ بر ۹ سال ساخت آن طول کشید - و نقل مکان بخش اداری حوزه هنری به این ساختمان شده بود.

این تاکیدات تا جایی ادامه یافت که بالاخرهساختمانجدید تکمیل و این سازمان اوایل سال جاری بخش اداری خود را به ساختمان جدید منتقل کرد.

البته این جابه جایی خبرهای مثبتی برای دوستداران آثار تاریخی بویژه خانه های تاریخی نداشت، چراکه حوزه هنری این ساختمان را به مرکز آموزش خود تبدیل کرد تا همچنان مورد استفاده شدیدتر قرار داشته باشد.

خانه مناف زاده یکی از خانه های تاریخی اردبیل است، خانه ای که با وجود ابهت، عظمت و شکوه معماری و تاریخی از درهای کوتاه با هدف ترویج فروتنی و تواضع برای ساکنان برخوردار بوده و هم اکنون در وضعیت نامناسبی نگهداری می شود.

به عقیده کارشناسان تغییر کاربری خانه های تاریخی در اردبیل در حالی رواج یافته که این موضوع نیازمند بازبینی و برخورد حرفه ای با نحوه نگهداری میراثتاریخی و معنوی آیندگان است.

ارسال نظر