|
|
کدخبر: ۱۵۰۶۰۶

تسنیم گزارش می دهد /

خبرگزاری تسنیم: کلیسای وانک یا آمنا پرکیج از کلیساهای تاریخی ارمنیان اصفهان است که در زمان شاه عباس ساخته شده است که از نظر طلاکاری سقف و سطح داخل گنبد و نقاشی های تاریخی از زیباترین کلیساهای جلفای اصفهان است.

به گزارشخبرگزاری تسنیمازاصفهان، کلیسای وانک یا آمنا پرکیج نام کلیسائی است در محله جلفای اصفهان که از روی کلیسای سنت استپانوس در جلفای آذربایجان کپی برداری شده است.

این کلیسا از کلیساهای تاریخی ارمنیان اصفهان بود که در زمان شاه عباس ساخته شده است.

وانک در زبان ارمنی به معنی صومعه است، قدمت موزه کلیسای وانک، البته نه در شکل و وسعت کنونی آن، به صد سال پیش یعنی سال های ۱۹۰۵-۱۹۰۶ میلادی باز می گردد، در این تاریخ به کوشش و یاری طاطاووس هونانیان، فرزند هاروتون هونانیان، نویسنده کتاب تاریخ جلفای اصفهان، اتاق هائی در ضلع شمالی حیاط کلیسای وانک برای نگهداری و نمایش کتاب ها، نسخه های خطی و اشیای تاریخی ساخته شدند، که تا سال ۱۹۳۰ میلادی به منزله موزه و کتابخانه مورد استفاده قرار می گرفتند.

از ویژگی های ساختمان، از نظر طلاکاری سقف و سطح داخل گنبد و نقاشی های تاریخی از زیباترین کلیساهای جلفای اصفهان است.

داخل کلیسا و تمام دیوارهای اطراف و جوانب آن از تزئینات نقاشی رنگ و روغن و آب طلا به سبک ایرانی و تصاویری از زندگی حضرت مسیح(ع) متاثر از نقاشی ایتالیایی تزئین شده است.

برج ناقوس روبروی در اصلی کلیسا به سبک ایرانی است و در زمان شاه سلطان حسین ساخته شده است.

از جمله آثار بسیار نفیس موزه مجموعه نسخه های خطی آن است که حدود ۴۰ جلد کتاب خطی را شامل می شود، تعدادی از این آثار تورات، انجیل مقدس و کتاب های مذهبی است.

این مجموعه با ارزش در ۲ غرفه به نمایش گذاشته شده است که شامل غرفه نسخه های متعلق به جلفای اصفهان و غرفه نسخه های مربوط به کتاب هائی که در کلیساهای ارمنستان غربی، شرق ترکیه کنونی نوشته شده است و امروزه از اکثر آنها اثری بر جای نمانده است.

بیشتر این کتاب ها دارای موضوعات مذهبی است و از کتاب مقدس انجیل اقتباس شده اند، برخی از آنها نیز مربوط به اصول و مبانی دینی و اخلاقی هستند. نقاشی ها، تذهیب های کامل و مینیاتورهای متعدد با زنده ترین رنگ ها هنر نقاشان ارمنی را به نمایش می گذارند.

قدیمی ترین و جالب ترین نسخه های خطی این مجموعه عبارت است از انجیلی متعلق به قرن دهم میلادی نوشته شده بر روی پوست و دیگری قرآنی ترجمه شده به زبان ارمنی متعلق به قرن هجدهم میلادی.

نمونه هائی از تابلوهای گچ بری به جا مانده از کاخ های صفوی از دیگر اشیاء گران بهای این موزه است که حتی در موزه ایران هم کمتر اثری از آنها می توان یافت.

تابلوهای نقاشی موزه نیز مجموعه ای ارزنده از آثار هنری نقاشان اروپائی و ارمنی هستند.

این تابلوها که بر روی کرباس، پوست، چرم، فلز و شیشه کشیده شده اند، اکثراً موضوعاتی مذهبی دارند، مانند تولد مسیح، رویدادهای زندگی او و حواریون، تمثال مریم مقدس در کنار این تابلوها تصاویری نیز از رجال ایرانی و چهره های معروف ارمنی با لباس های مخصوص ارمنیان جلفا دیده می شود.

از آثار منحصر به فرد این موزه سیاه قلمی است از چهره حضرت ابراهیم منسوب به رامبر است.

بخشی از موزه کلیسای وانک به آثار نقاش ارمنی، آبراهام گورگِنیان ۱۹۰۷-۱۹۶۷میلادی اختصاص دارد، گورگِنیان در آثار خود نقوش سنگ قبرهای موجود در قبرستان ها و محوطه های کلیساهای جلفا را، که مربوط به سال های ۱۶۰۰تا ۱۹۵۰میلادی است، کپی برداری کردهاست.

این تابلوها در نگاه نخست یک اثر گرافیکی ساده به نظر می رسند، اما با کمی دقت می توان به ارزش هنری و معنوی آنها پی برد، نقوش این سنگ قبرها بیانگر تنوع مشاغل، آداب و رسوم، لباس ها، طبقات اجتماعی ارمنیان جلفا و نیز معیارهای زیباشناختی زمان خود هستند.

مجموعه آثار فلزی موزه کلیسای وانک مشتمل بر زیورآلات طلا و نقره، کمربند، قلاب شنل، سینی، انواع جبعه صلیب، عودسوز و ظرف روغن مقدس است که به شیوه های مختلفی مانند مشبک کاری، ریخته گری، ملیله کاری و قلم زنی ساخته و با سنگ های رنگارنگ قیمتی و نیمه قیمتی تزئین شده اند.

بخش عمده این آثار مربوط به اشیای مورد استفاده در مراسم مذهبی کلیسا هستند.

دست بافته ها و رودوزی های سنتی کلیسای وانک را می توان به سه گروه لباس های مذهبی روحانیان ارمنی، قطعات پارچه ای مورد استفاده در مراسم کلیسا و نمونه هائی از پوشاک سنتی ارمنیان جلفا تقسیم کرد.

غرفه بزرگی در موزه کلیسای وانک به ظرف چینی و سفال اختصاص داده شده، این ظروف از نظر نقش ها و موضوعات تزئینی تنوع فراوانی دارند و آنها را می توان به سه گروه تقسیم کرد ظروفی که نقش های تزئینی آنها ملهم از موضوعات تزئینی چینی است، ظروفی که موضوعات تزئینی آنها ترکیبی از هنر ایرانی و چینی است و ظروفی که نقش های تزئینی آنها صرفاً شامل موضوعات و سبک های اروپائی است.

آثار چوبی موزه کلیسای وانک این بخش شامل انواع ساعت، مبلمان، شمعدان، جعبه، صلیب و تابلوهای منبت کاری است که برجسته ترین این آثار سازها هستند.

این بخش توجه اکثر افرادی را که با موسیقی آشنایی دارند به خود جلب می کند، تار ساخت یحیی خان، تارساز معروف جلفا، تار ساخت مِلکُن خان جلفائی و چوگور متعلق به مانوک مانوکیان در این بخش قرار دارند.

فرمان ها حدود ۱۷۰ برگ فرمان در کلیسای وانک موجود است که ۲۲ برگ آن در موزه به نمایش گذاشته شده، این فرمان ها متعلق به سده های هفدهم تا نوزدهم میلادی و موضوع اکثر آنها درباره مهاجرت ارمنیان، دادن امتیازات تجاری و مذهبی به ارمنیان جلفا و چگونگی گرفتن مالیات از اهالی و تجار جلفائی است.

قدیمی ترین فرمان به تاریخ ۱۵۶۴ میلادی مربوط می شود و متعلق به شاه طهماسب صفوی است، این فرمان نشان می دهد ارمنیان قبل از مهاجرت به جلفا ارتباط فرهنگی و تجاری نزدیکی با شاهان صفوی داشتند.

با مشاهده غرفه صنعت چاپ موزه کلیسای وانک تا حدودی با تاریخچه صنعت چاپ در جلفا آشنا می شویم.

نخستین کتاب هائی که در ایران به چاپ رسید به کوشش و همت جلفائی ها بود.

نخستین چاپ خانه ایران را پیشوای مذهبی کلیسای وانک، خاچاطور وارتاپد گِساراتسی و شاگردان وی در کلیسای وانک دایر کردند، آنان خود ماشین، کاغذ و مرکب چاپ حروف را طراحی کردند و ساختند و در ۱۰۱۷ شمسی نخستین کتاب خود را با مضمون و شرح حال پدران روحانی به نام زبور داوود در ۵۷۲ صفحه به چاپ رساندند.

تنها نسخه باقیمانده از این کتاب در حال حاضر در آکسفورد انگلستان نگهداری می شود و نمونه موجود در کلیسای وانک فتوکپی این کتاب است.

تنها آثار به جای مانده از نخستین چاپ خانه در این کلیسا از تعدادی حروف، کتاب هائی که نخستین بار در نقاط مختلف دنیا به زبان ارمنی چاپ شده اند و نیز نمونه هائی از هنر کتابت در آن دوران مانند انواع جلد سوخت، معرق، ضربی و روغنی مرصع و مذهب متعلق به سده های ۱۷ تا ۱۸ میلادی است.

غرفۀ یپرم خان نیز وسایل شخصی، عکس ها و مکاتبات شخصی یپرم خان ارمنی از سرداران انقلاب مشروطیت است که نقشی مهم در پیروزی این انقلاب داشت، اشیای این غرفه در۱۹۷۴ میلادی به موزه اهدا شده اند.

یکی از آثار جالب توجهی که در موزه کلیسای وانک نگهداری می شود، تار موئی است که متعلق به دختری ۱۸ ساله که واهرام هاکوپیان در سال ۱۹۷۴ میلادی جمله ای از کتاب عهد عتیق را به زبان ارمنی با قلمی از جنس الماس بر روی آن نوشته است.

در سال ۱۹۷۷ میلادی نیز ۲ تندیس در قسمت ورودی موزه تعبیه شد که یکی از آنها تمثال مسروپ ماشتوتس، ابداع کننده حروف الفبای ارمنی در قرن پنجم میلادی و دیگری تمثال خاچاطور گِساراتسی، مؤسس چاپخانه کلیسای وانک در سده ۱۷ میلادی است، این تندیس ها اثر هنرمند ارمنی زاوِن آیوازیان هستند.

امضای دفتر یادبود در تاریخ موزه کلیسای وانک نیز نخستین بار به دست سفیر جمهوری ارمنستان، هوسپ ایشخان آرقوتیان، در سال ۱۹۲۱ میلادی صورت گرفت و از آن پس دفاتر یادبود متعددی به دست بازدیدکنندگان و نیز افراد سرشناس و معروف به امضا رسیدند و این رسم هم چنان تا به امروز ادامه دارد.

انتهای پیام / ب

ارسال نظر